والیبال یکی از ورزشهای توپی و گروهی پرطرفدار و محبوب در جهان است که بیش از یک قرن قدمت دارد. این ورزش که امروزه میلیونها نفر در سراسر دنیا آن را بازی میکنند تاریخچهای پر از تغییرات و پیشرفتها دارد. چه تازهکار باشید و چه حرفهای، آشنایی با قوانین و اصطلاحات والیبال میتواند تاثیر زیادی بر درک و موفقیت شما در بازی داشته باشد. در این بخش از پلیر پرو به معرفی کامل ورزش والیبال و قوانین و هر آنچه که باید بدانید، میپردازیم.
شاید براتون جالب باشه که بدونید ورزش والیبال، پنجمین ورزش محبوب و پرطرفدار در جهان است!
تاریخچه والیبال
والیبال در سال ۱۸۹۵ توسط ویلیام مورگان مدیر ورزشی YMCA در آمریکا به وجود اومد (درست چهار سال بعد از ابداع ورزش بسکتبال). هدف او طراحی یک بازی سرگرمکننده مانند بسکتبال بود که فشار فیزیکی کمتری داشته باشد. نام والیبال از ماهیت والی کردن توپ گرفته شده است و در سالهای بعدی به شکل رسمی پذیرفته شد.
این ورزش بعد از ابداع به قدری مورد توجه قرار گرفت که حتی در نخستین سری مسابقات المپیک تابستانی در سال ۱۹۶۰ نیز حضور داشت. نکته جالب دیگر اینکه طبق اطلاعات کمیته المپیک، والیبال در ورزشهای المپیکی حتی محبوبیتی بیشتر از فوتبال، تنیس و هر ورزش دیگهای داره.
مورگان با الهام از ورزشهای مختلف عناصر مناسب را برای ایجاد یک بازی جدید انتخاب کرد. او توپ را از بسکتبال تور را از تنیس و استفاده از دستها را از هندبال گرفت. سپس مفهوم ستها را از بیسبال به امانت گرفت تا ساختاری رقابتی به بازی بدهد. این ترکیب منحصربهفرد در نهایت به خلق ورزشی انجامید که امروز به نام والیبال میشناسیم.
نحوه انجام بازی والیبال
والیبال یک ورزش تیمی است که در آن دو تیم با شش بازیکن در هر طرف زمین و یک تور در میان آنها به رقابت میپردازند. موقعیتهای بازیکنان شامل پاسور، دفاع وسط، اسپکزن بیرونی، اسپکزن پشت لیبرو و سرویسزن تخصصی است. بازی با پرتاب سکه برای تعیین تیم سرویسدهنده آغاز میشود.
پس از آغاز دو تیم توپ را به صورت متناوب به زمین یکدیگر ارسال میکنند و تلاش میکنند توپ را به زمین حریف بخوابانند یا خطای حریف را ایجاد کنند. هر تیم مجاز است حداکثر سه ضربه به توپ بزند. هدف نهایی کسب امتیاز از طریق ارسال توپ به زمین حریف و جلوگیری از خطاهای خود است.
مسابقات والیبال شامل ستهایی هستند که معمولاً به صورت سه یا پنج ست برگزار میشوند. در مسابقات سه سته تیمها دو ست را تا ۲۵ امتیاز و ست سوم را تا ۱۵ امتیاز بازی میکنند. برنده باید حداقل دو امتیاز اختلاف داشته باشد. در مسابقات پنجسته چهار ست اول تا ۲۵ امتیاز و ست آخر تا ۱۵ امتیاز بازی میشود. تیمی که سه ست را برنده شود پیروز مسابقه خواهد بود.
قوانین اصلی والیبال
در والیبال قوانین مختلفی وجود دارد که باید در هنگام بازی رعایت کنید:
- هر تیم میتواند حداکثر شش بازیکن در زمین داشته باشد.
- هر تیم در صورت برنده شدن مسابقه امتیاز کسب میکند.
- هیچ بازیکنی نمیتواند دو بار متوالی به توپ ضربه بزند (ضربه دفاعی به عنوان ضربه محسوب نمیشود).
- توپ میتواند در حین مسابقه یا سرویس با تور برخورد کند و همچنان بازی ادامه یابد.
- اگر توپ خطهای کناری زمین را لمس کند داخل زمین محسوب میشود.
- لمس توپ با هر قسمت بدن مجاز است اما گرفتن یا پرتاب توپ غیرقانونی است.
- بازیکنان نمیتوانند سرویس را در نزدیکی خط ۳ متر دفاع یا حمله کنند.
تخلفات بازی و نتایج آن
در صورت انجام تخلفات زیر تیم حریف یک امتیاز دریافت خواهد کرد:
- عبور پا یا دست از خط وسط زمین
- لمس تور توسط بازیکن در حین بازی
- خطاهای توپی مانند دو بار ضربه زدن یا پرتاب کردن توپ
- سرویس زدن در خارج از نوبت یا به شکل نادرست
مینتونت به والیبال تبدیل میشود!
در سال ۱۸۹۶ مورگان این ورزش را در کنفرانس مدیران تربیت بدنی YMCA در اسپرینگفیلد ماساچوست معرفی کرد. او برای بازی به یک توپ مناسب نیاز داشت اما توپ بسکتبال بیش از حد بزرگ و سنگین بود. پس از آزمون و خطاهای فراوان یک توپ جدید و ویژه برای والیبال طراحی شد که کوچکتر و سبکتر بود.
نام مینتونت نیز مدت کوتاهی پس از معرفی رسمی بازی به والیبال تغییر یافت. این نام با توجه به ماهیت بای که شامل ضربات متوالی توپ بین تیمها بود انتخاب شد. در سال ۱۹۵۲ شکل نوشتاری این نام از والی بال به صورت یک کلمه (volleyball) اصلاح شد.
گسترش جهانی والیبال
در دهههای نخست قرن بیستم والیبال به کمک شبکه YMCA به کشورهای دیگر نیز معرفی شد. این سازمان نقش مهمی در محبوبیت ورزش در مناطقی مانند هند، چین، اروپا، آمریکای جنوبی و آفریقا ایفا کرد. در سال ۱۹۱۳ والیبال برای اولین بار در بازیهای شرق دور در مانیل به عنوان یکی از رشتههای ورزشی گنجانده شد.
این محبوبیت در آسیا بهویژه چشمگیر بود. در فیلیپین سبکهای جدیدی از بازی مانند بمبای فیلیپینی که شامل حملههای تند و سریع بود ابداع شد. این نوآوریها به توسعه قوانین و تاکتیکهای جدید در والیبال کمک کرد و در نهایت باعث استانداردسازی این ورزش شد.
تشکیل فدراسیون جهانی والیبال
تا اواسط قرن بیستم قوانین والیبال در مناطق مختلف متفاوت بود و این موضوع موجب سردرگمی میشد. اما در آوریل ۱۹۴۷ فدراسیون بینالمللی والیبال (FIVB) در پاریس تأسیس شد. نمایندگان ۱۴ کشور از جمله بلژیک، برزیل، فرانسه، ایتالیا و ایالات متحده گرد هم آمدند تا نهادی را برای مدیریت والیبال در سطح بینالمللی پایهگذاری کنند.
پل لیبو رئیس اولین FIVB نقش کلیدی در گسترش این ورزش ایفا کرد. اولین مسابقات جهانی والیبال مردان در سال ۱۹۴۹ در پراگ و اولین مسابقات جهانی زنان در سال ۱۹۵۲ در مسکو برگزار شد. این مسابقات گامی بزرگ در جهت تثبیت والیبال به عنوان یک ورزش جهانی بود.
ورود به المپیک؛ نقطه عطف این ورزش
یکی از مهمترین نقاط عطف در تاریخ این ورزش، ورود به بازیهای المپیک بود. کمیته بینالمللی المپیک در سال ۱۹۵۷ والیبال داخل سالن را به عنوان یک رشته رسمی پذیرفت و این ورزش اولین حضور خود را در بازیهای المپیک توکیو ۱۹۶۴ تجربه کرد.
این ورزش برای اولین بار در المپیک سال ۱۹۶۴ به عنوان یک ورزش رسمی معرفی شد. تیم ژاپن اولین مدال طلای زنان و تیم اتحاد جماهیر شوروی اولین مدال طلای مردان را در این رقابتها به دست آوردند.
زمین و تجهیزات والیبال
توپ والیبال استاندارد به طور معمول سفید است و میتواند طرحهایی با رنگهای دیگر داشته باشد. اندازه توپ ۲۵.۵ تا ۲۶.۵ اینچ با وزن ۹.۲ تا ۹.۹ اونس است و فشار هوا درون آن حدود ۴.۳ تا ۴.۶ psi است. توپهای ساحلی کمی بزرگتر و با فشار هوای کمتر هستند.
زمین والیبال ۱۸ متر طول و ۹ متر عرض دارد. در وسط زمین تور به ارتفاع ۲.۴۳ متر برای مردان و ۲.۲۴ متر برای زنان نصب میشود. خط حمله سه متر از تور فاصله دارد و منطقه جلو و عقب زمین را مشخص میکند.
در آخر
والیبال با تاریخچهای غنی و پر از نوآوریها از یک ایده ساده به یک ورزش جهانی تبدیل شده است. محبوبیت این ورزش همچنان در حال افزایش است و با ترکیب استراتژی تکنیک و هماهنگی تیمی جذابیتی بیپایان را برای بازیکنان و تماشاگران به ارمغان میآورد. این تاریخچه نشاندهنده اهمیت خلاقیت و همکاری در شکلگیری یک ورزش جهانی است.
مطالب پیشنهادی:
