ورزش تیراندازی با کمان یکی از قدیمیترین ورزشهای ایران و کشورهای دیگه هست که در قدیم به عنوان یک ورزش نبود بلکه برای یک فعالیت برای شکار یا دفاع بود. اما در حال حاضر این ورزش طرفدار زیادی داره و هر ساله داخل المپیک این مسابقه به صورت رسمی برگزار میشه. در این بخش از پلیرپرو به آشنایی با تجهیزات و مسابقات این رشته ورزشی میپردازیم.
تیراندازی با کمان چگونه ورزشی هست؟
تیراندازی با کمان میتونه هم یک ورزشی تیمی و هم فردی باشه. هدف این ورزش پرتاب تیر به سمت هدف درست یا هدفی که شما انتخاب کردید هست و همچنین این رشته ورزشی نیاز به دقت، تمرکز، آرامش و مهارت بالایی نیاز داره. در مسابقه ابتدا کماندار هدف خودشو مشخص میکنه و بعد تیر رو در کمانش قرار میده، زه کمان را میگیره و زه رو میکشه به سمت خودش و در آخر با دقت بالا هدفگیری میکنه و تیر رو رها میکنه.
انواع تیراندازی با کمان
- کمان ریکور (Recurve): کمان ریکور یکی از رشتههای این ورزش هست که کمان خمیده شکلی داره و از سه قسمت اصلی قبضه، بازو و زه تشکیل شده. ریکور یکی از قدیمیترین رشته تیرانداز محسوب میشه که به دلیل نیاز به قدرت، دقت و تمرکز بالا از رشتههای چالشبرانگیز و سخت محسوب میشه. مسابقه ریکور در مسافتهای ۱۸، ۳۰ و ۷۰ متر برگزار میشه که مسافت ۷۰ متر برای المپیک هست.
- کمان کامپوند (Compound): کمان کامپوند از بخشهای اصلی بازو، قبضه، قرقره، سایت و پیپ سایت تشکیل شده که نسب به بقیه کمانها برروزتر و پیشرفتهتر هست. از آنجایی که تجهیزات این کمان بیشتر هست درجه سختی کمی داره و نیاز به قدرت و دقت زیاد نداره و همچنین این کمان همراه با زه هست و نیاز به جدا کردن قطعات نداره. مسابقه این رشته در مسافتهای ۱۸، ۳۰ و ۵۰ برگزار میشه و مسابقهای داخل المپیک نداره.
- کمان سنتی (Traditional): کمان سنتی به عنوان کلایسکترین کمان هست و در قدیم برای شکار یا دفاع ازش استفاده میکردند. جنس این کمان از مواد طبیعی مثل چوب و زه که معمولا از جنس کنف یا تاندون حیوانات ساخته میشه. جالبی مسابقات این رشته این هست که هر فرد با لباس محلی خود داخل این مسابقه شرکت میکنه و کمان سنتی مسابقهای داخل المپیک نداره و به بخاطر کمانهای سنتی به عنوان یک ورزش باستانی و سنتی هست.
تجهیزات تیراندازی با کمان
- کمان: کمان اصلیترین وسیله این رشته هست که در سه نوع مختلف ریکور، کامپوند و سنتی هست.
- زه: زه کمان طنابی هست که به دو طرف کمان وصل میشه و با تیر در آن قرار میگیره که با کشیدن این طناب تیر به سمت هدف پرتاب میشه.
- تیر: تیرها برای تیراندازی با کمان معمولا از جنس آلمینیوم، کربن یا چوب هست که یک نوک و یک پر در انتها داره.
- سایت (نشانه): سایت یک قطعه اضافی هست که به کمان وصل میشه و قابل تنظیم هست که تیرانداز با کمک سایت بتونه هدف خودشو نشونه بگیره.
- رست: رست قطعهای که تیر روی اون قرار میگیره تا در طول کشیدن تیر به سمت عقب، تیر ثابت بمونه.
- کونیور: کیف یا محفظهای برای حمل تیرها هست.
- کلیکر: وسیلهای که به کماندار کمک میکنه تا فاصله مناسب برای کشیدن تیر به سمت عقب رو تشخیص بده.
- محافظهای انگشت و بازو
تجهیزات محافظتی
بیشتر کماندارها امروز از محافظ بازو استفاده میکنن تا از برخورد زه کمان به قسمت داخلی دست جلوگیری کنن و مانع گیر کردن لباس به زه شوند. بعضی از تیراندازها هم از محافظ سینه یا پلاسترون استفاده میکنن تا از برگشت تیر به سمت قفسه سینه و آسیبهای جدی در ناحیه سینه جلوگیری کنند.
برای کشیدن زه به سمت عقب،برای انگشتی که زه رو میکشه باید زبانه چرمی یا انگشتر شست محافظ استفاده بشه تا از خطراتی مثل پاره شدن انگشت در حین کشیدن تیر جلوگیری بشه.
فدراسیون جهانی تیراندازی با کمان
مهمترین فدراسیون جهانی، فدراسیون ورلد آرچری (World Archery) که اسم قبلیش فیتا بود هست که وظیفهای برگزار مسابقات این رشته در المپیک و پارا المپیک رو داره. ورلد آرچری فقط مسابقات رو در قالب المپیک برگزار میکنه اما شاخههای دیگر این فدراسیون مثل فیلد آرچری، تری دی آرچری، پارا آرچری، اسکی آرچری و غیره مسابقات مختلف رو در این رشته برگزار میکنن.
قوانین مسابقات تیرانداز با کمان
به طور کلی تیراندازی با کمان به دو شکل داخل سالن و خارج از سالن برای آقایان و بانوان توسط فدراسیون جهانی برگزار میشه. مسابقه تیرانداز با کمان در سال برای آقایان و بانوان در فاصه ۱۸ و ۲۵ متر برگزار میشه که داخل هر مسافت شما ۳۰ تیر در ۱۰ مرحله ۳ تیری دارید و در هر مرحله شما فقط ۲ دقیقه زمان برای پرتاب تیر دارید.
مسابقات تیرانداز در خارج از سالن برای تیراندازان در فاصله ۳۰ ، ۵۰ ، ۷۰ ، ۶۰ و ۹۰ برگزار میشه. برای آقایان مسابقه خارج از سالن در دو مسافت بلند ۷۰ و ۹۰ متر و برای بانوان در دو مسافت ۶۰ و ۷۰ برگزار میشه. در این فاصله دو تیراندازها باید ۶ تیر را در ۶ مرحله ۴ دقیقه ای به سمت هدف پرتاب کنن. همچنین در مسافت کوتا یعنی ۳۰ و ۵۰ متر تعداد ۳ تیر در ۱۲ مرحله در مدت زمان ۲ دقیقه به سمت هدف پرتاب کنن.
تکنیک و اصطلاحات تیراندازی
روال استاندارد آموزش تیرانداز باید به شکلی باشه که ابتدا فرد مشخص کنه غلبه بینایی سمت چپ یا راست داره، پس اگر شما غلبه بینایی سمت راست دارید باید کمان رو با دست چپ نگهدارید و زه رو با دست راست بکشید و اگر غلبه بینایی شما سمت چپ بود مخالف اونو انجام میدید.
دستی که کمان رو میگیر دست کمان اسم داره و بازو آن بازو کمان هست، دست مقابل یا دست کشنده، دست زه نامیده میشه و اصطلاحات دیگه مثل شانه کمان یا آرنج زه هم داریم.
روشهای مختلف هدفگیری
دو شکل اصلی هدفگیری با کمان داریم: تیراندازی با استفاده از نشانهگر مکانیکی یا ثابت، تیراندازی بدون نشانهگر یا سایت انجام میشه. نشانهگر های مکانیکی که به کمان وصل میشن، به شکل یک سوزن نشانه یا لنزههای اپتیکی هست و همچنین کمانهای کامپوند از نشانهگر حلقهای کوچک (peep sight) رو روی زه دارن که میتونه یک نقطه تیکهگاه ثابت باشه ولی استفاده از این وسیله در مسابقات رسمی المپیک ممنوع هست.
کماندارهای (Barebow) از تصویر نشانه یا (Sight picture) استفاده میکنن و میتونند به صورت همزمان هدف، کمان، دست، تیر و نوک تیر رو در دید خودشون داشته باشن.
در شکل دوم تیراندازی یعنی بدون نشانهگر مکانیکی، هدفگیری به صورت روش انگشت جدا و روش سه تا زیر انجام میشه. در روش انگشت جدا تیرانداز انگشت اشاره خودشو بالا تیر قرار میده و روی زه میزاره. در روش سه تا زیر انگشت اشاره، میانی و حلقه همگی زیر تیر قرار میگیرن که این تکنیک باعث میشه کماندار دید بهتری در امتداد تیر داشته باشه.
جمعبندی
در این بخش از پلیرپرو به یکی از با قدمتترین ورزشهای ایرانی و جهانی پرداختیم و همچنین با انواع آن مثل کامپوند، سنتی و ریکور آشنا شدیم. این رشته ورزشی تجهیزات ضروری برای حفاظت از دست و سینه و مسابقات مثل سایت، رست، زبانه چرمی و… داره. مسابقات این ورزش توسط فدراسیون جهانی تیراندازی در رشتههای مختلف المپیک، پارا المپیک، محلی و غیره برگزار میشه.
